Historia prawdziwa -„Umarł król, niech żyje król…” /Odc. 4

Tak jak pisałem na fb dziś przy okazji premiery kolejnego odcinka, postaram się Wam przybliżyć termin jakim jest „badanie histopatologiczne”.
Badanie histopatologiczne to badanie polegające na ocenie pod mikroskopem materiału pobranego od pacjenta celem oceny charakteru procesu chorobowego. Materiał do badania histopatologicznego jest pobierany zazwyczaj w czasie operacji pacjenta (mówi się wtedy o tzw. pobraniu materiału śródoperacyjnym) lub też na drodze biopsji. Zdarza się, że materiał do badania histopatologicznego bywa pobierany już po śmierci pacjenta, celem ustalenia przyczyny zgonu.

W jaki sposób wygląda badanie histopatologiczne?

Materiał, który został pobrany od
pacjenta do badania histopatologicznego, jest umieszczany w utrwalaczu, którym
najczęściej bywa formalina. Następnie materiał ten poddawany jest obróbce
histopatologicznej, która polega na umieszczeniu małego fragmentu tkanki w
stężonym roztworze etanolu lub też innym płynie, który taką próbkę odwodni.
Ostatecznie w ten sposób przygotowany materiał tkankowy jest umieszczany w
płynnej parafianie po to, aby otrzymać parafinowy bloczek, który łatwo będzie
pociąć mikrotomem (jest to przyrząd służący do cięcia preparatów biologicznych
na bardzo cienkie skrawki, które następnie będą mogły być oglądane pod
mikroskopem) w bardzo cienkie, kilkumilimetrowe fragmenty. Takie maleńkie
fragmenty są umieszczane następnie na szkiełkach mikroskopowych i poddawane są
właściwym procesom barwienia, dzięki którym w pobranym materiale będzie można
uwidocznić wszystkie struktury komórkowe.

Kto ocenia preparat histopatologiczny?

Oceną preparatu histopatologicznego
zajmuje się zazwyczaj lekarz specjalista patomorfologii lub też histopatolog.
Wynik badania histopatologicznego uzyskuje się po dokładnej, szczegółowej i
wnikliwej analizie ocenianego pod mikroskopem preparatu.

Badanie histopatologiczne- wyniki, co można rozpoznać dzięki badaniu?

Badanie histopatologiczne daje pewne
wyniki przede wszystkim jeśli chodzi o rozpoznanie histopatologiczne nowotworu,
z odróżnieniem nowotworów łagodnych od złośliwych. Ponadto, badanie histopatologiczne
umożliwia też rozpoznanie różnego rodzaju chorób zapalnych i zwyrodnieniowych.
Dodatkowo, rozpoznanie histopatologiczne jest też niezbędne do oceny
monitorowania postępu leczenia. Wynik badania histopatologicznego dostarcza też
często niezbędnych informacji już po śmierci pacjenta, kiedy zostanie pobrany
ze zwłok materiał do badania.

Czym jest biopsja ? Jakie jej rodzaje można wyróżnić?

Materiał do badania
histopatologicznego często jest pobierany na drodze biopsji. Biopsja jest rodzajem specjalnego
zabiegu diagnostycznego, w przebiegu którego w sposób inwazyjny pobierany jest
do badania materiał biologiczny z tkanek podejrzanych o obecność w nich zmian
chorobowych. Pobrany materiał biologiczny jest następnie przekazywany do
badania histopatologicznego, w przebiegu którego specjalista pod mikroskopem
ocenia pobrany fragment tkanki. Na tej podstawie można stwierdzić czy
rzeczywiście w „podejrzanej” tkance obecne są zmiany chorobowe (i
jakie te zmiany są) czy też w pobranym materiale nie ma żadnych niepokojących
zmian.

Po co w ogóle lekarz decyduje się na wykonanie u pacjenta biopsji?

Biopsja wykonywana jest w sytuacji,
kiedy na podstawie badania klinicznego oraz innych badan diagnostycznych
(miedzy innymi usg) lekarz nie jest w stu procentach pewny swojej diagnozy.
Ponadto biopsja wykonywana jest również w sytuacji, kiedy lekarz w zasadzie
wie, jakie jest rozpoznanie, ale potrzebuje „namacalnego”
potwierdzenia, aby móc włączyć właściwe leczenie- dotyczy to zwłaszcza
podejrzenia procesu nowotworowego.

Jakie zatem można wyróżnić rodzaje biopsji?

Bardzo często wykonywana jest
biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) oraz biopsja aspiracyjna cienkoigłowa
celowana (BACC). Ten drugi rodzaj biopsji jest wykonywany pod kontrolą obrazu
USG, zatem lekarz wykonujący biopsje może zdecydowanie bardziej dokładnie
określić miejsce, z którego pobierany jest do badania materiał
biologiczny.

Na czym polega biopsja?

W ich przebiegu lekarz poprzez
nakłucie badanego narządu strzykawką z cienką igłą (bez kontroli USG- biopsja
BAC oraz pod kontrolą USG – biopsja BACC) aspiruje (pobiera) materiał komórkowy
(cytologiczny) z miejsca podejrzanego o obecność procesu chorobowego. Następnie
pobrany materiał jest rozmazywany na specjalnym mikroskopowym szkiełku,
barwiony i tak przygotowany jest oddawany do mikroskopowej oceny specjalisty
(jest to ocena cytologiczna), który z tak przygotowanego preparatu jest w
stanie „wyczytać” diagnozę.

Innym rodzajem biopsji jest biopsja
grubo-igłowa. Biopsja ta polega na pobraniu fragmentu tkanki lub narządu za
pomocą specjalnej grubej igły biotycznej (w przebiegu biopsji aspiracyjnej
cienkoigłowej pobierany był tylko materiał komórkowy z podejrzanej zmiany, zaś
tutaj pobierany jest cały fragment tkanki lub narządu w postaci cylindrycznego
wycinka). Następnie pobrany materiał jest poddawany badaniu histopatologicznemu
(w przypadku biopsji cienkoigłowej było to badanie cytologiczne).

Kolejnym rodzajem biopsji jest
biopsja wycinająca, która polega po prostu na usunięciu całej podejrzanej
zmiany wraz z marginesem zdrowych tkanek. Cała zmiana jest następnie poddawana
ocenie histopatologicznej, na podstawie której można ostatecznie postawić
diagnozę. Można też wyróżnić biopsje wycinkową, w przebiegu której
chirurgicznie usuwa się fragment podejrzanej zmiany i następnie oddaje się go
do badania histopatologicznego. W przypadku kości wykonywana jest również
trepanobiopsja, czyli biopsja, w przebiegu której do pobrania wycinka z kości
używa się specjalnego wiertła, czyli trepanu.

Do diagnostyki zmian w piersiach
wykorzystuje się też obecnie jedną z najnowocześniejszych metod, jaką jest
biopsja mammotomiczna. Do jej wykonania niezbędny jest mammotom, czyli
urządzenie wytwarzające próżnię oraz posiadające igłę z systemem rotacyjnym.

Do
wykonania biopsji mammotomicznej wystarcza pojedyncze wkłucie, bowiem dzięki
rotacji igły wokół własnej osi można pobrać odpowiednią ilość tkanki w postaci
wielu wycinków z dowolnego miejsca wokół igły biopsyjnej. Ten rodzaju biopsji
wykonuje się pod kontrolą usg oraz przy pomocy mammografii cyfrowej w postaci
tzw. stołu stereotaktycznego.

W jaki sposób należy przygotować się do wykonania biopsji?

Badanie nie wymaga od pacjenta
specjalnego przygotowania. Zazwyczaj biopsja wykonywana jest w warunkach
ambulatoryjnych, przede wszystkim chodzi tu o biopsję aspiracyjną cienkoigłową
i biopsje aspiracyjną cienkoigłową pod kontrolą usg oraz biopsje grubo-igłową.
W przypadku innych biopsji często zachodzi potrzeba hospitalizacji, pacjent
bowiem zazwyczaj wymaga zastosowania znieczulenia- przede wszystkim chodzi tu o
trepanobiopsje. Jeśli chodzi o biopsje wycinkową i wycinającą, to wszystko
uzależnione jest od rodzaju ocenianej zmiany, jej wielkości i lokalizacji-
łatwo dostępne mniejsze zmiany, np. skórne, mogą być czasami po podaniu
miejscowego znieczulenia usunięte w warunkach ambulatoryjnych, inne mogą
natomiast wymagać jednodniowej (lub ewentualnie dłuższej) hospitalizacji.

Jak zatem wygląda przebieg biopsji aspiracyjnej cienko- i grubo-igłowej?

W czasie wykonywania tego rodzaju
biopsji pacjent leży na leżance. Lekarz przed wykonaniem biopsji musi najpierw
dokładnie odkazić skórę w miejscu, w którym wykonywana będzie biopsja. W
przypadku biopsji wykonywanej pod kontrola usg, w następnej kolejności, lekarz
przykłada sondę usg do skóry i odnajduje podejrzaną zmianę- dzięki kontroli usg
można bardzo precyzyjnie określić miejsce, z którego będzie pobierany do
dalszych badań materiał diagnostyczny. Po odnalezieniu nakłuwanego miejsca,
lekarz wprowadza w nie strzykawkę z igłą (cienką lub grubą) i porusza igłą do
przodu i do tyłu aspirując w ten sposób do strzykawki materiał komórkowy, który
będzie poddawany ocenie cytologicznej lub histopatologicznej. Po pobraniu
wystarczającej ilości materiału, lekarz usuwa igłę i przykłada do miejsca
wkłucia jałowy gazik, który pacjent musi przytrzymać i uciskać jeszcze przez
kilka minut.

Czy po wykonaniu biopsji mogą wystąpić jakieś powikłania?

Zazwyczaj badanie jest bardzo
bezpieczne i rzadko po jego wykonaniu zdarzają się powikłania. Jeśli już do
nich dojdzie, to zazwyczaj jest to po prostu powstawanie krwiaka w miejscu
wkłucia igły. Przed wykonaniem badania pacjent powinien jednak zgłosić lekarzowi
wykonującemu biopsje, jeśli występują u niego zaburzenia krzepnięcia,
wszelkiego rodzaju uczulenia oraz wszystkie przyjmowane przez siebie leki.

W jakich przypadkach wykonuje się biopsje?

Biopsja wykonywana jest zawsze w
sytuacji, kiedy na podstawie objawów klinicznych i innych badań dodatkowych
lekarz nie jest do końca pewny diagnozy lub też w sytuacji, kiedy właściwie
diagnoza jest już postawiona. Jednak, aby móc zacząć właściwe leczenie, lekarz
potrzebuje potwierdzenia postawionego rozpoznania- takim potwierdzeniem jest
badanie histopatologiczne pobranego w czasie biopsji materiału. Biopsja
wykonywana jest zatem najczęściej w sytuacji, kiedy lekarz podejrzewa u
pacjenta nowotwór. Zwykle wykonywana jest biopsja piersi, tarczycy, wątroby,
węzłów chłonnych oraz zmian podskórnych o charakterze guza. W przypadku
podejrzanych zmian zlokalizowanych na powierzchni skóry wykonuje się zwykle
biopsje wycinającą.

Leave a Reply

Your email address will not be published.